Katar to jeden z najczęstszych objawów infekcji i alergii. Wiele osób ocenia po jego kolorze, czy „to już bakterie” i czy trzeba brać antybiotyk. Barwa wydzieliny rzeczywiście coś mówi o tym, co dzieje się w nosie, ale znacznie mniej, niż się powszechnie uważa. Wyjaśniamy, skąd biorą się kolory i na co zwracać uwagę.
Czym jest śluz w nosie
Błona śluzowa nosa codziennie wytwarza śluz – mieszaninę wody, białek (głównie mucyn), soli, przeciwciał i enzymów. Śluz nawilża powietrze i zatrzymuje pyły, pyłki i drobnoustroje, a rzęski nabłonka przesuwają go w stronę gardła. Gdy błona śluzowa jest podrażniona lub objęta stanem zapalnym, wydziela go znacznie więcej – i wtedy pojawia się katar.
Kolory kataru i ich znaczenie
| Kolor | Najczęstsza przyczyna |
|---|---|
| Przezroczysty, wodnisty | początek przeziębienia, alergia, reakcja na zimne powietrze |
| Biały, gęsty | obrzęk błony śluzowej i wolniejszy odpływ śluzu, często w kolejnych dniach przeziębienia |
| Żółty | w śluzie gromadzą się komórki odpornościowe (neutrofile) – typowy przebieg infekcji |
| Zielony | dużo neutrofili i zawartego w nich enzymu mieloperoksydazy, który ma zielonkawy barwnik; nadal często infekcja wirusowa |
| Różowy, czerwony | domieszka krwi z podrażnionych naczynek (częste wydmuchiwanie, suche powietrze) |
| Brązowy, szary | zaschnięta krew, pył, dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza |
Zielony nie znaczy bakteryjny
Kolor zielony czy żółty pochodzi od komórek układu odpornościowego, które walczą z infekcją – niezależnie od tego, czy wywołały ją wirusy, czy bakterie. Zdecydowana większość infekcji górnych dróg oddechowych to infekcje wirusowe, które mijają same w ciągu 7–10 dni, a antybiotyki na nie nie działają. Dlatego lekarze nie przepisują antybiotyku tylko na podstawie koloru wydzieliny.
Kiedy katar wymaga konsultacji lekarskiej
- objawy trwają dłużej niż 10 dni bez poprawy,
- po kilku dniach poprawy nastąpiło wyraźne pogorszenie (tzw. dwufazowy przebieg),
- pojawia się wysoka gorączka, silny ból twarzy, zębów lub głowy, obrzęk wokół oczu,
- katar jest stale jednostronny, zwłaszcza u dziecka (może to być ciało obce),
- wyciek wodnistej wydzieliny po urazie głowy,
- u niemowląt – trudności w karmieniu i oddychaniu.
Jak sobie pomóc
Przy zwykłym przeziębieniu pomagają: nawilżanie powietrza, płukanie nosa roztworem soli fizjologicznej, picie płynów i odpoczynek. Leki obkurczające błonę śluzową stosuje się krótko (zwykle nie dłużej niż kilka dni), zgodnie z ulotką lub zaleceniem farmaceuty – dłuższe używanie może prowadzić do polekowego nieżytu nosa. Przy katarze alergicznym kluczowe jest ustalenie alergenu.
Najczęstsze pytania
Czy wodnisty katar to zawsze alergia?
Nie. Wodnisty katar pojawia się też na początku przeziębienia. Za alergią przemawiają kichanie seriami, swędzenie nosa i oczu oraz związek z porą roku lub kontaktem z alergenem.
Dlaczego rano katar jest gęstszy?
W nocy śluz zalega i częściowo wysycha, a pozycja leżąca utrudnia jego odpływ.
Czy można przeziębić się od zimna?
Przeziębienie wywołują wirusy. Zimno i przemoczenie mogą jednak sprzyjać infekcji, m.in. przez obkurczenie naczyń błony śluzowej nosa.
Tekst ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
Źródło i dalsza lektura: Katar – Wikipedia, wolna encyklopedia.
Przeczytaj też
Zdjęcie wyróżniające: Chusteczki, herbata i leki – domowe sposoby na przeziębienie. Fot. NIAID, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Czy ten tekst pomógł Ci zrozumieć temat? Oceń go:
Ten tekst nie ma jeszcze ocen – możesz być pierwszy.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
